Umowy Spółki z członkiem Zarządu – umowa o pracę – cz. II

W spółkach kapitałowych organem, który musi być ukonstytuowany (inaczej niż w spółkach osobowych), jest zarząd. Maksymalną ilość członków Zarządu w spółce, określa umowa spółki (spółki z o.o.) lub jej statut (spółka akcyjna). Członkowie zarządu, powoływani są spośród grona właścicieli lub spoza spółki.

Zgodnie z art. 201 § 4 ksh, właściciele spółki podejmują uchwałę w przedmiocie powołania określonej osoby do pełnienia funkcji członka zarządu, chyba że umowa spółki przewiduje inny sposób ich powołania. W spółkach akcyjnych, według art. 368 ksh, członków zarządu, co do zasady, powołuje rada nadzorcza spółki.

Jak wskazywałam w artykule dotyczącym zawierania przez spółkę umów z członkami zarządu w formie tzw. „kontraktu menedżerskiego”:

http://zdaniemprawnika.pl/umowy-spolki-z-czlonkiem-zarzadu-cz-i-kontrakt-menedzerski/, faktu powołania nie można utożsamiać z nawiązaniem stosunku pracy członka zarządu ze spółką, co potwierdza stanowisko doktryny prawa handlowego: „Powołanie członka zarządu oznacza każdą formę prowadzącą do nawiązania stosunku organizacyjnego do pełnienia funkcji. Z reguły następstwem nawiązanego stosunku organizacyjnego (powołanie członka zarządu) jest nawiązanie stosunku obligacyjnego w postaci umowy o pracę, umowy o zarządzanie (kontraktu menedżerskiego) […] powołanie członka zarządu spółki przez właściwy organ spółki nie oznacza nawiązania stosunku pracy w drodze powołania w rozumieniu art. 68 KP, lecz tylko powierzenie funkcji organu spółki.” [Kodeks spółek handlowych. Komentarz. red. prof. dr hab. Janusz A. Strzępka. Rok 2015. Legalis.pl].

Jednocześnie warto podkreślić, że fakt powołania członka zarządu spółki jest wystarczającą podstawą do pełnienia przez niego funkcji, co oznacza, że w uchwale o powołaniu członka zarządu można określić wysokość wynagrodzenia przysługującego członkowi zarządu i inne, niezbędne postanowienia, co powoduje brak konieczności zawierania dodatkowej umowy między spółką a członkiem zarządu. W praktyce jednak, niemal w każdej ze spółek, wspólnicy decydują się na sformalizowanie stosunków obligacyjnych z zarządem, pełniącym doniosłą funkcję w strukturze spółki.

Wspólnik spółki jednoosobowej jako członek zarządu

Członek zarządu spółki zatrudniony na podstawie umowy o pracę, objęty jest ochroną pracowniczą, zgodnie z zapisami kodeksu pracy. Wspólnicy spółek chętnie wybierają jako formę współpracy umowę o pracę, jako dogodną formę zatrudnienia, gwarantującą im ubezpieczenie zdrowotne, emerytalne oraz jasne reguły związane z ewentualnym zwolnieniem z funkcji w przypadku, gdy np. dotychczasowy wspólnik nosi się z zamiarem sprzedaży swoich udziałów w spółce i a pozostali wspólnicy będą chcieli wypowiedzieć mu tym samym umowę o pracę w zakresie pełnienia funkcji członka zarządu.

Problem pojawia się jednak w przypadku spółki tzw. „jednoosobowej”. Według jednolitego stanowiska polskich sądów powszechnych, niedopuszczalne jest bowiem zatrudnienie na podstawie umowy o pracę, jedynego wspólnika jako członka jednoosobowego zarządu. Kodeks spółek handlowych nie uregulował kwestii związanych z możliwymi formami zawiązania stosunkiem obligacyjnym z członkami zarządu, wobec czego do umów o pracę stosowane są wprost przepisy kodeksu pracy. Zgodnie z art. 22 § 1 kp: „Przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca – do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem.” Wobec tego niespełniona jest jedna z podstawowych przesłanek cechujących stosunek pracy, tj. wykonywanie obowiązków służbowych pod kierownictwem. W wyniku zawierania umowy o pracę między jedynym wspólnikiem a członkiem zarządu, powstałaby sytuacja, w której funkcja pracownika i pracodawcy, skupiałaby się w jednej osobie.

Ponadto doktryna uznaje, że niedopuszczalne jest również zawieranie umów o pracę z członkiem zarządu będącym jednocześnie wspólnikiem spółki, gdy co prawda organ właścicielski złożony jest z kilku osób, ale część ze wspólników jedynie figuruje w spółce, np. posiadając 1 / 100 udziałów. Podobnie rzecz ma się w przypadku, gdy wspólnicy zostali zatrudnieni w spółce, która nie prowadziła faktycznej działalności gospodarczej – pracownik nie będzie chroniony regulacjami kodeksu pracy. Jak bowiem wskazano w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 23 marca 1999 r., II UKN 536/98, OSNAP 2000, Nr 10, poz. 403, funkcjonowanie spółki prawa handlowego nie może polegać na utrzymywaniu jej wspólników ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego.

Najważniejsze elementy umowy o pracę

Należy pamiętać, że do ważności umowy o pracę zawartej między spółką a członkiem zarządu, niezbędne jest ustanowienie pełnomocnika reprezentującego spółkę. Zgodnie z art. 210 § 1 ksh, w czynnościach spółki z członkiem zarządu, spółkę reprezentować może również rada nadzorcza. Te zasady nie są stosowane w odniesieniu do jednoosobowych spółek z o.o.  Powyższe oznacza, że umowa o pracę jest nieważna, jeżeli została zawarta przez osobę bez odpowiedniego umocowania. Pełnomocnictwo udzielane jest na mocy pisemnej uchwały wspólników spółki (nie ma potrzeby zwoływania w tym celu zgromadzenia wspólników). Jeżeli zaś w spółce z o.o. ustanowiona jest rada nadzorcza, sposób powoływania zarządu spółki, określony jest w umowie spółki lub w przypadku spółki akcyjnej – w statucie.

Zatrudnienie członków zarządu spółki a regulacje podatkowe

Wynagrodzenie wypłacane członkowi zarządu na podstawie umowy o pracę można zakwalifikować jako koszty podatkowe. Zgodnie z art. 15 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, niezbędnym jest jedynie ich udokumentowanie i wykazanie związku pomiędzy wynagrodzeniem a uzyskanymi przez spółkę przychodami.

Wyjazdy służbowe członków zarządu, będących pracownikami spółki, można uznać jako koszty pośrednie uzyskania przychodu pod warunkiem, że ich wysokość spełnia limity określone
w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 23 stycznia 2013 r. w sprawie należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej (Dz. U. z 2013 r. poz. 167).

Organy podatkowe podobnie jak wydatki związane z podróżami służbowymi członków zarządu spółki, za koszty uzyskania przychodu uznają opłaty związane z: wynajmem lokalu, korzystaniem z auta czy telefonu służbowego.

Anna Socik

Brak komentarzy pod artykułem.

Zostaw odpowiedź

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *