Umowy spółki z członkiem Zarządu – kontrakt menedżerski – cz. I

W przypadku ukonstytuowania w spółce organu zarządczego, wspólnicy stają przed trudnym wyborem odpowiedniej formy „zatrudnienia” członków zarządu. Polski reżim prawny przewiduje różne możliwości uregulowania stosunku prawnego pomiędzy spółką a członkiem zarządu – od umowy o pracę po tzw. „kontrakt menadżerski”.

Zarząd jest organem prowadzącym sprawy spółki i reprezentującym ją wobec podmiotów trzecich. Faktycznie podejmuje on decyzje w imieniu spółki we wszelkich sprawach nie przewidzianych dla innych organów.

Wobec szerokiej odpowiedzialności członków zarządu (za szkody powstałe z winy organu bądź zaniechań a także zgodnie z regulacjami ordynacji podatkowej, odpowiedzialności osobistej i subsydiarną za zaległości podatkowej osoby prawnej), zgromadzenie wspólników w większości decyduje się na wypłatę wynagrodzenia z tytułu pełnionej funkcji. Nadmienić bowiem należy, że stanowisko członka zarządu nie musi być odpłatne.

Jednakże w sytuacji, gdy wspólnik jednocześnie pełni funkcje w organie zarządczym, to urzędy skarbowe mimo iż zgodnie z art. 12 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych jest to świadczenie nieodpłatne, traktują takie „usługi” jako przychód dla osoby prawnej, podlegający opodatkowaniu. Z tej perspektywy warto rozważyć unormowanie formy „zatrudnienia” i wypłatę wynagrodzenia.

Uchwała powołująca zarząd spółki

Kodeks spółek handlowych w art. 201 i 368, określa podjęcie uchwały o powołaniu, jako moment zawiązania stosunku organizacyjnego ze spółką. Od tej chwili w stosunku do osoby powołanej, zastosowanie znajdują regulacje kodeksu spółek handlowych w zakresie: kompetencji, odpowiedzialności za powstałe szkody. Nie oznacza to jednak, że czynność powołania powinna być rozumiana jako nawiązanie stosunku obligacyjnego z wybraną osobą, tj. nie skutkuje ona zawiązaniem stosunku pracy czy stosunku zobowiązaniowego w postaci zlecenia.

Czym cechuje się kontrakt menedżerski?

Polskie ustawy nie definiują terminu „kontraktu menedżerskiego”, dlatego uznaje się, iż jest to tzw. umowa nienazwana, nosząca cechy umowy o świadczenie usług (art. 750 kodeksu cywilnego), do której zastosowanie znajdą przepisy dot. umowy zlecenia: „Do umów o świadczenie usług, które nie są uregulowane innymi przepisami, stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu.”

Przedmiotem kontraktu menedżerskiego jest zarządzanie przedsiębiorstwem spółki w profesjonalny sposób, z zachowaniem zasad należytej staranności. Co istotne, wszelkie zobowiązania i decyzje podejmowane są przez „menedżera” w imieniu i na rzecz spółki.

Niewątpliwie dużą zaletą tego rodzaju umowy, jest duża swoboda w zakresie ustalania wysokości wynagrodzenia i ogólnych warunków współpracy, bo nie mają do niej zastosowanie przepisy kodeksu pracy. Dlatego zapłata z tytułu świadczonych usług, może być uregulowana dowolnie według zgodnej woli stron.

Ważne z perspektywy spółki, jest dokładne określenie przedmiotu umowy a przede wszystkim – możliwie szczegółowe wyznaczenie zakresu obowiązków, ciążących na członku zarządu. Ustanawiający może zobowiązać menedżera do sporządzania raportów prowadzonych czynności przez członka zarządu, a nawet konieczności osiągnięcia określonego poziomu przychodów lub wdrożenia ważnych z perspektywy spółki, rozwiązań. Nie można zapomnieć o wykazie ograniczeń, jakimi poddany jest zarządca, np. zakazie konkurencji, prowadzenia innej działalności gospodarczej. Standardowym zapisem zabezpieczającym ewentualne roszczenia spółki w stosunku do powołanej osoby, jest nałożenie obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej.

Opodatkowanie kontraktu menedżerskiego

Zawarcie kontraktu menedżerskiego z osobą pobierającą na tej podstawie wynagrodzenie, rozumiane jest zgodnie z dyspozycją art. 13 ust. 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, jako przychód z działalności wykonywanej osobiście:

 Za przychody z działalności wykonywanej osobiście, o której mowa w art. 10 ust. 1 pkt 2, uważa się: […] przychody uzyskane na podstawie umów o zarządzanie przedsiębiorstwem, kontraktów menedżerskich lub umów o podobnym charakterze, w tym przychody z tego rodzaju umów zawieranych w ramach prowadzonej przez podatnika pozarolniczej działalności gospodarczej – z wyjątkiem przychodów, o których mowa w pkt 7.”

Koszty uzyskania przychodów ustalono ryczałtowo (111,25 zł / miesięcznie) w wysokościach takich, jak w umowach o pracę, tzn. że nie odlicza się kosztów faktycznie poniesionych w ramach pełnionej funkcji. Dochody menedżera podlegają opodatkowaniu według skali podatkowej (18%). Uzyskane przychody pomniejsza się odpowiednio o składki ubezpieczenia społecznego.

Kontrakt menedżerski za ZUS

Zawarcie kontraktu menedżerskiego stanowi podstawę do uiszczania obowiązkowych składek ubezpieczeniowych. W związku z tym, że ten stosunek prawny utożsamiany jest ze świadczeniem usług, to członek zarządu podlegać będzie ubezpieczeniom jak przy umowie zlecenie: emerytalnemu i rentowemu, wypadkowemu i zdrowotnemu.

Jak wynika z analizy decyzji ZUS (m.in.: decyzje oddziału ZUS w Lublinie z 13 września 2013 r.; WPI/200000/451/1242/2013 i WPI/200000/451/1244/2013), w przypadku osiągania przez menedżera tylko przychodów z kontraktu i w ramach zarejestrowanej działalności gospodarczej, przy braku wykonywania czynności ponad te wyznaczone kontraktem, to nie zachodzi podstawa do zbiegu tytułów ubezpieczeń, dlatego nie jest on zobligowany do uiszczania kwot składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne jako przedsiębiorca.

****

Kontrakt menedżerski jest często wybieraną formą nawiązania stosunku prawnego z członkiem zarządu. Z pewnością duża swoboda przy sporządzaniu umowy i uregulowania relacji stron, jest argumentem „za” zarówno dla menedżera jak i „powołującego”.

Anna Socik

0 Comments

Zostaw odpowiedź

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *