Prawo upadłościowe i naprawcze oraz prawo restrukturyzacyjne w 2016 r.

Z dniem 01 stycznia 2016 r., weszła w życie nowelizacja ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 233) prawo upadłościowe (dawniej: ustawa prawo upadłościowe i naprawcze). Jakie zmiany przewidział dla nas ustawodawca?

Uzasadnieniem do projektu ustawy, było wyjście naprzeciw podmiotom prowadzącym działalność gospodarczą, którym grozi likwidacja i uproszczenie rozwiązań w zakresie restrukturyzacji przedsiębiorstwa. Ponadto zmodyfikowano rozwiązania oceniane dotychczas w sposób krytyczny, jako budzące wątpliwości interpretacyjne, niepraktyczne lub stojące
w sprzeczności z innymi ustawami, m.in. kodeksem cywilnym.

Nowe regulacje określane są mianem „nowej szansy” dla przedsiębiorców, mając na celu sprawną restrukturyzację w razie gospodarczego niepowodzenia, przy maksymalizacji ochrony wierzycieli. Na kanwie dotychczasowych przepisów, postępowanie upadłościowe jednoznacznie oceniano jako przewlekłe i nieskuteczne. Dlatego w projekcie do ustawy znalazła się propozycja odformalizowania postępowania i umożliwienia korzystania z rozwiązań informatycznych
w tymże.

Szczególnie krytykowano art. 10-12 ustawy prawo upadłościowe i naprawcze, definiujące „niewypłacalność dłużnika”, jako nadmiernie restrykcyjne (np. dłużnika nie będącego osobą fizyczną, uznaje się za niewypłacalnego także w sytuacji, gdy jego zobowiązania przewyższają wartość majątku, choćby na bieżąco je wykonywał). Inną regulacją, która nie spotkała się z aprobatą praktyków, były ograniczone uprawnienia wierzycieli w zakresie decydowania o przedsiębiorstwie dłużnika niewypłacalnego.

Statystyki prowadzone przez Ministerstwo Sprawiedliwości nie były optymistyczne. Wskazywały, że znaczna część wniosków o otwarcie postępowania upadłościowego, co zbadano na przestrzeni lat 2004 – 2012, została odrzucona. Co więcej, z blisko 6519 przedsiębiorców, w stosunku do których ogłoszono upadłość, tylko 1164 z ww. liczby to upadłość tzw. układowa. Koszty prowadzonego postępowania kształtowały się na wysokim poziomie, przy jednoczesnym niskim poziomie w zaspokajaniu zgłoszonych wierzytelności [źródło: https://isws.ms.gov.pl/pl/baza-statystyczna/opracowania-wieloletnie/]. 

Likwidacja pre – pack

Likwidacja tzw. „pre-pack” zakłada znaczne przyspieszenie procedury związanej ze złożeniem wniosku o ogłoszenie upadłości. Polega ona na uprzednim przygotowaniu planu sprzedaży przedsiębiorstwa upadłego lub jego części. Zasady i warunki sprzedaży, przygotowane są we wniosku składanym do sądu. Do ww. załączane jest opracowanie (sporządzone przez biegłego sądowego) dotyczące przedmiotu, który objęto wnioskiem.

Sąd bada wówczas celowość przeprowadzenia likwidacji w opisanym trybie. Jeśli oceni, że w drodze likwidacji pre – pack możliwe jest uzyskanie kwot, które zaspokoją w możliwie wysokim stopniu wierzycieli upadłego, przeprowadza się sprzedaż przedsiębiorstwa według zasad i cen ze złożonego przed Sądem wniosku. Kwoty te muszą przewyższać wartość zobowiązań upadłego lub być zbliżona do kwot z postępowania upadłościowego, pomniejszonych o koszty przeprowadzonego postępowania.

Niewątpliwą zaletą takiego rozwiązania, jest możliwość zachowania ciągłości działania przedsiębiorstwa w razie ogłoszenia upadłości podmiotu, a co za tym idzie – zachowania know – how spółki czy zasobów pracowniczych. Tym samym procedura przynosi profity nie tylko samemu upadłemu (znaczne krótszy czas związany z czynnościami dot. upadłości), ale potencjalnie także osobom zatrudnionym u pracodawcy.

Podział postępowań restrukturyzacyjnych

Rozwiązania związane z restrukturyzacją przedsiębiorstw, znalazły się w odrębnej ustawie prawo restrukturyzacyjne z dnia 15 maja 2015 r. (Dz.U. z 2015 r. poz. 978), co pozwoliło na kompleksowe usystematyzowanie treści. Czynności restrukturyzacyjne poddano pod właściwość sądów restrukturyzacyjnych (rejonowe sądy gospodarcze, orzekające w składzie 1 sędziego).

W ramach ustawy, wyodrębniono cztery rodzaje postępowań:

  • Postępowanie o zatwierdzenie układu

Mimo, iż jest to korzystna dla przedsiębiorcy procedura (niewielki formalizm), to obwarowana pewnymi ograniczeniami – beneficjentami mogą być wyłącznie przedsiębiorcy wypłacalni. Podmiot, który chce wszcząć postępowanie o zatwierdzenie układu, osobiście zbiera głosy wierzycieli, mając na to czas 2 tygodni – wniosek o zatwierdzenie układu będzie spełniał wymogi formalne wtedy, gdy dłużnik zdobędzie większą część głosów „za” układem.

  • Przyspieszone postępowanie układowe
    i postępowanie układowe

Układ może być zawarty na specjalnie zwołanym zgromadzeniu wierzycieli, co wykonuje sąd. Niewątpliwą zaletą omawianego rozwiązania, jest możliwość czasowego zawieszenia postępowania egzekucyjnego, co do przedmiotów objętych układem, o ile takie postępowanie przeszkodziłoby w zawarciu układu. Przewidziany okres na procedurę – 2 miesiące.

  • Postępowanie sanacyjne

Przy tym przypadku z jednej strony znacznie ogranicza się dłużnika w odniesieniu do zarządzania majątkiem przedsiębiorstwa, a także poddaje ścisłej kontroli przez wierzycieli albo sędziego – komisarza (chyba, że będzie to utrudniało skuteczne zarządzanie przedsiębiorstwem. Dłużnik wraz z nadzorcą sądowym, wspólnie mają za zadanie sporządzenie tzw. „planu sanacyjnego”. Z drugiej strony – zapewnia on głęboką restrukturyzację np. zobowiązań dłużnika, modyfikację niekorzystnych zapisów umownych czy sprzedaż części majątku na zasadach sprzedaży egzekucyjnej.

  • Układ częściowy

W tej opcji dłużnik porozumiewa się z wierzycielami, co do których występuje największe zadłużenie. Pozwala to na uniknięcie długotrwałego postępowania upadłościowego oraz dalszego, niezakłóconego funkcjonowania przedsiębiorstwa.

Innowacyjne rozwiązania informatyczne

Ustawodawca przewidział również usprawnienie komunikacji na linii sąd – uczestnicy postępowania upadłościowego. Centralny Rejestr Restrukturyzacji i Upadłości, wdrożony będzie z początkiem 2018 roku. W ramach rejestru, udostępnione zostaną ważne informacje związane z postępowaniem. Uczestnik będzie mógł złożyć elektroniczne wnioski do sądu czy syndyka, bez konieczności ich pisemnego wysyłania. Do obrotu wejdą też dokumenty elektroniczne a CRRU zastąpi Monitor Sądowy i Gospodarczy w zakresie publikacji wszelkich obwieszczeń.

Definicja niewypłacalności dłużnika

Zdaje się, iż jest to jedna z ważniejszych i potrzebnych zmian w prawie upadłościowym. Znacznie wydłużono czas, przez który dłużnik nie wykonuje wymaganych prawem zobowiązań (24 miesiące) oraz warunków związanych z niewykonaniem zobowiązań (niemożność spełnienia zobowiązań pieniężnych przez dłużnika lub wystąpienie sytuacji, w której zobowiązania przedsiębiorcy przekraczają wartość przedsiębiorstwa). Nowelizacja znacznie rozszerza również zakres podmiotowy osób, które mogą być pociągnięte do odpowiedzialności z tytułu niezgłoszenia upadłości przedsiębiorcy w terminie (dawniej do ww. odpowiedzialności można było pociągnąć zarząd spółek, obecnie będzie to każdy, komu zagwarantowano uprawnienie do prowadzenia czy reprezentacji spółki, np. prokurent). Wcześniej treść art. 10-12, jak wskazałam we wstępie, prowadziła do skrajnych rozstrzygnięć – nawet krótkookresowe przewyższenie zadłużenia przedsiębiorcy w stosunku do wartości jego przedsiębiorstwa, mogło prowadzić do uznania go za niewypłacalnego.

Nowelizacja wprowadziła także nowe rozwiązania w zakresie tzw. „ubóstwa masy” (w kontekście możliwości odrzucenia wniosku dłużnika o ogłoszenie upadłości, w przypadku niskiej wartości przedsiębiorstwa) czy zdolności restrukturyzacyjnej (uzyskały ją również Skarb Państwa, samorząd terytorialny). Zaproponowane rozwiązania należy zdecydowanie uznać za pozytywny impuls ze strony ustawodawcy, który w perspektywie powinien znacznie uprościć i skrócić czas wymagany do efektywnego zakończenia postępowania upadłościowego.

Anna Socik

Brak komentarzy pod artykułem.

Zostaw odpowiedź

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *