Ochrona prawna programów komputerowych

Podmioty, które stworzyły programy komputerowe, niekiedy starają się uzyskać ochronę utworu na podstawie uzyskania patentu. Niestety, polski ustawodawca nie przewidział możliwości ochrony programów komputerowych na podstawie ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. prawo własności przemysłowej (Dz.U. z 2013 r. poz. 1410). Możliwość stwarzają jednak przepisy ustawy z dnia 04 lutego 1999 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz.U. z 2016 r. poz. 666).

Ochrona utworu na podstawie ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych

Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych, umożliwia ochronę kodu źródłowego stworzonego utworu. Oznacza to, iż w sytuacji, gdy inny podmiot starałby się bezprawnie korzystać z opracowanego programu komputerowego, autor ma prawo do ochrony na gruncie art. 79 ww. ustawy, tj.:

1. Uprawniony, którego autorskie prawa majątkowe zostały naruszone, może żądać od osoby, która naruszyła te prawa:

1)

 zaniechania naruszania;

2)

 usunięcia skutków naruszenia;

3)

 naprawienia wyrządzonej szkody:

a)

 na zasadach ogólnych albo

b)

4) poprzez zapłatę sumy pieniężnej w wysokości odpowiadającej dwukrotności, a w przypadku gdy naruszenie jest zawinione – trzykrotności stosownego wynagrodzenia, które w chwili jego dochodzenia byłoby należne tytułem udzielenia przez uprawnionego zgody na korzystanie z utworu;

4)

 wydania uzyskanych korzyści.

  1. Niezależnie od roszczeń, określonych w ust. 1, uprawniony może się domagać jednokrotnego albo wielokrotnego ogłoszenia w prasie oświadczenia o odpowiedniej treści i formie lub podania do publicznej wiadomości części albo całości orzeczenia sądu wydanego w rozpatrywanej sprawie, w sposób i w zakresie określonym przez sąd.”

Co ciekawe, zgodnie z art. §2 1 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych: „nie są objęte ochroną odkrycia, idee, procedury, metody i zasady działania oraz koncepcje matematyczne.”

Ochrona prawno-autorska przewiduje zatem możliwość ochrony programu komputerowego, wyrażonego w kodzie źródłowym, który rozumiany jest jako utwór. Jest on bowiem uznawany jako przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze, wyrażony w formie kodu. Same metody, zasady działania czy techniki użyte w celu stworzenia utworu, nie mogą być objęte ochroną ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych. W świetle powyższego można wywieźć wniosek, że polskie prawo nie chroni w sposób całościowy takich utoworów jak program komputerowy, na który składa się szereg elementów, nie tylko kod źródłowy będący wynikiem pracy, ale także metody jego funkcjonowania.

 Ustawa o własności przemysłowej

Art. 28 pkt. 5 ustawy o własności przemysłowej stanowi, iż za wynalazek nie może być uznawany „program do maszyn cyfrowych”. Wynika z tego jasno, iż program komputerowy nie może być zatem zgłoszony do właściwego urzędu patentowego celem jego rejestracji i uzyskania stosownego patentu. Autorzy programu komputerowego mogą próbować jedynie opatentować wynalazek, który wspomagany jest programem komputerowym, niezbędnym do jego prawidłowego funkcjonowania. Przykładem może być np. system, który używany jest do obsługi programu komputerowego. W praktyce jednak udzielenie patentu w takiej sytuacji, uzależnione jest niemal wyłącznie od dokonanej przez urząd patentowy, interpretacji.

Dodać należy, że swego czasu Europejski Urząd Patentowy udzielał patenty na programy komputerowe, mając na uwadze przygotowywany przez unijne organy, projekt dyrektywy dotyczący zdolności patentowej wynalazków realizowanych przy pomocy komputera, jednakże został on finalnie odrzucony przez PE. Wobec tego, autor zasadniczo nie ma także uprawnienia do zwrócenia się do europejskiej instytucji w celu uzyskania ochrony wynalazku, ponieważ i tak finalnie, stosowane są przepisy krajowe w sprawie:

Europejski Urząd Patentowy dość dowolnie interpretując art. 52.2 Europejskiej Konwencji Patentowej udzielił tysięcy patentów zarówno na programy komputerowe jak i algorytmy. Taka praktyka miała zostać zalegalizowana przez dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie zdolności patentowej wynalazków realizowanych przy pomocy komputera. Po ponad trzech latach dyskusji projekt dyrektywy został przez Parlament Europejski odrzucony 6 lipca 2005 r. Tym samym nie ma obowiązującego wspólnego stanowiska, a ocena czy tego typu, rozwiązania mogą uzyskać ochronę patentową należy do orzecznictwa krajowego.” [Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego siedziba w Warszawie, z dnia 10 czerwca 2009 r., VI SA/Wa 2566/08].

Anna Socik

Brak komentarzy pod artykułem.

Zostaw odpowiedź

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *